De Nederlands Hervormde Dorpskerk van Maartensdijk (hier afgebeeld in een achttiende  eeuwse prent) dateert uit de vijftiende eeuw. Daar werd in 1465 de Sint Jacobskapel gebouwd in gotische stijl. Toen men deze kapel uitbreidde, vormde hij het koor van de nieuwe kerk, die omstreeks 1555 samen met de toren gereed was. In 1555 werd  ook een eigen Maartensdijkse parochie gevormd.  (De prent komt uit de Beeldbank van het Utrechts Archief.)

 

Meer informatie

In juli 1588  vielen volgens Van  Buchell gewapende benden uit de stad Maartensdijk en Westbroek binnen. “De  dorpers trachtten zich te verdedigen. Een  paar huizen werden in brand gestoken en  aan beide zijden vielen enige doden. Eindelijk trokken de beide (aanvoerders) zich nijdig in de stad (Utrecht) terug“.  Het was een Calvinistische actie tegen het nog steeds  katholieke platteland. Maartensdijks eerste  predikant stamt immers uit het laatste  decennium van de zestiende eeuw.  Hetzelfde geldt voor Westbroek.

Pas in 1593 ging het dorp over tot de reformatie, maar er bleef altijd een katholieke minderheid bestaan. De toren werd in 1692 door brand gedeeltelijk verwoest, maar men bouwde hem weer op. De toren is sedert 1798 eigendom van de gemeente. De kerk zelf is ook herhaaldelijk gerestaureerd, het laatst in 1987. Hij wordt gebruikt door de Hersteld Hervormde Gemeente Maartensdijk. In de kerk bevindt zich de grafkelder van de vroegere schout van Maartensdijk, Johannes Swaving.

Bron: A. Doedens, “Dorpen met geschiedenis in een gemeente zonder verleden.” In: St. Maerten (afl. 1, 1988.) (Herdrukt in: De Biltse Grift, jg. 10/4 (december 2001). 77-80.

Zie ook, elders op deze site: Voor altijd verdwenen: de ramen van de oudste Maartensdijkse kerk.

 

DAB, AD

Foto DAB.

Detail van een glas-in-lood venster in het trappenhuis van het voormalige gemeentehuis. (Foto: AD)