Dit is een uitsnede van het kringplan van de Werken bij Griftenstein uit 1923 (Nationaal Archief, inventaris 3.09.20, nr. 1244.G.) Men ziet op de kaart in rood een aantal herenhuizen die op 14 mei 1940 door Nederlandse troepen in brand werden gestoken ter voorbereiding van de verdediging tegen een Duitse aanval op Utrecht.

Op dit moment is de plaats waar deze huizen stonden herkenbaar aan de grotendeels open ruimte die ter weerszijde van de Utrechtseweg nog te zien is.  Deze ruimtelijke situatie is een gevolg van de In 1853 uitgevaardigde kringenwet. In artikel 1 van deze wet staat: Tusschen de buitengrenzen van vestingwerken en de lijnen, in deze wet verboden kringen genoemd, is het niet geoorloofd te bouwen, houtgewassen te planten of eenig werk te maken, dan voor zooverre zulks bij deze wet is toegestaan, of daartoe overeenkomstig hare bepalingen, vergunning is verleend.

De wet maakte het mogelijk, gebouwen te slopen binnen de verboden kringen die men ook op de kaart ziet. Rondom de Werken bij Griftenstein  waren twee Verboden Kringen ingesteld, de gebruikelijke derde kwam er niet,  omdat die ver binnen de bebouwde kom van De Bilt zou  komen te liggen. De verwijderde woningen vielen onder de bepalingen van de wet. Ze lagen zoals men kan zien op de kaart, binnen het gebied van de verboden kringen’  en konden worden verwijderd. De wet werd in 1951 opgeschort en in 1963 ingetrokken. Meer over Griftenstein vindt men door deze link aan te klikken. De volgende kaart, nr. 53, kan men zien door aan te klikken: kaart van natuurbad ‘De Biltse Duinen’.

 

AD

 

Meer informatie: Douwe Koen, ‘Verboden Kringen. De beheersing van het schootsveld ‘. In: Het Nederlandse Landschap. Tijdschrift voor landschapsgeschiedenis, jg. 37/3, pp. 23-33.